1. Napięcie w powieści

Czy lubimy wysokie napięcie w powieści? Oczywiście. Lepiej się czyta, recenzuje i redaguje powieść, która jest dynamiczna, a czytelnik nie chce się oderwać od lektury. A o to nam chodzi.

Czasem jednak w powieści dzieje się za dużo. Na przykład bohaterów spotykają ciągle nowe przygody. Tu walka, tu przepowiednia, tu tajna misja w pałacu. Detektyw może mieć kilka tropów i każdy będzie tak samo atrakcyjny oraz prawdopodobny, a czytelnik nie będzie w stanie od razu zdecydować, który jest właściwy. Bohaterka wpada w ramiona kochanka, ale odkrywa, że jednak jej przyjaciel jest lepszą partią, o czym dowiaduje się na egzotycznym rejsie. Dużo akcji, którą śledzi się z zapartym tchem, ale czytelnik nie ma szans na oddech i spokojne śledzenie scen.

Może też mieć miejsce sytuacja całkiem odwrotna – akcja idzie bardzo powoli, a my się po prostu nudzimy w trakcie lektury. Bohaterowie mają kilka misji na krzyż, detektyw całą powieść bada jeden trop (a my już dawno wiemy, kto zabił), a bohaterka odbywa kolejne rozmowy z bliskimi, zamiast w końcu porządnie się zakochać i przeżyć silne emocje.

Napięcie trudno wyważyć, ale jedno jest pewne – od niego zależy sukces Twojej książki.

2. Akcja jest za szybka

Co to znaczy, że akcja jest za szybka? Co prawda nie mamy wzoru na “za szybką akcję”, współczynnika, że teraz jest za wolno, a teraz za szybko (o ileż by to było prostsze). Chodzi jednak o sytuację, w której dzieje się tak wiele, że czytelnik (a czasem i my, redaktorki) może nie nadążyć. Bitwa za bitwą, trup za trupem, dramat za dramatem. Autorka pędzi z tekstem, jakby jutra miało nie być i prawdopodobieństwo całej historii spada. Jasne, literatura nie musi w 100% odzwierciedlać życia, w końcu czytamy ją też po to, aby zanurzyć się w nieco bardziej niesamowitym świecie. Ale czasem dzieje się tak wiele, że czytelnik może się zastanawiać, czy to książka, czy skrypt amerykańskiego filmu klasy D.

W takiej sytuacji zwykle doradzamy, żeby trochę zwolnić. Jak to zrobić?

Daj bohaterom czas. Niech sobie trochę posiedzą, napiją się kawy, porozmawiają i pomyślą. Nawet pomiędzy kolejnymi pościgami czy scenami erotycznymi znajdzie się przestrzeń na zwolnienie akcji, danie oddechu czytelnikowi i pozwolenie bohaterowi na przetworzenie zdarzeń. Wtedy masz szansę, żeby lepiej zbudować psychologię postaci, pokazać, jak odnoszą się do wydarzeń, jakie emocje przeżywają i czy wydarzenia coś w nich zmieniły (to bardzo ważne). Pamiętaj, że nawet mały epizod, jak rozmowa, może wywołać dużo emocji i sprawić, że będziesz miała o czym pisać w kontekście rozwoju bohatera. Włamania, bójki i ucieczki nie są jedynymi sposobami, żeby podkręcić tempo wydarzeń. Czasem wystarczy coś prostego, małe, ale odpowiednio opisane, które wydarzenie sprawi, że powieść będzie trzymała w napięciu i będzie się ją dobrze czytać.

3. Akcja jest za wolna

Wiesz co nadmiernie spowalnia książkę? Opisywanie każdego kroku. Bohaterka wstała rano, napiła się kawy, ubrała, umyła, pomalowała, uczesała, wzięła klucze, wyszła z domu – a to wszystko na przestrzeni kilku akapitów. Jeśli przy tej kawie lub innym z wymienionych wydarzeń, nie stało się nic ciekawego, to spokojnie możesz odpuścić opis dnia. Takie akapity są zwykle do poprawy (skrócić lub usunąć), ale gorzej, gdy w ten sposób jest napisana cała książka. Czytelnik po prostu uśnie z nudów, a tego przecież nie chcemy.

4. Co możesz zrobić?

Pamiętaj, że Twój odbiorca jest generalnie osobą domyślną. Wiele rzeczy może sobie sam wyobrazić (nie musisz za każdym razem opisywać koloru kubka) albo uzupełnić wydarzenia, które nie są opisane. Skoro bohaterka wstała i wyszła, czytelnik raczej wpadnie na to, jak wyglądały przygotowania. Nie musisz szczegółowo opisywać mycia zębów. Jeśli taka sytuacja dotyczy Twojej książki – przeczytaj ją na spokojnie jeszcze raz i skróć lub usuń zbędne fragmenty.

Wybierz tylko te momenty w tekście, które są kluczowe dla całości, które są o zmianie w bohaterze, które go pogłębiają. Zwróć w szczególności uwagę na powtórzenia. Może być tak, że bohaterka kilkukrotnie dochodzi do takich samych wniosków, albo w kółko analizuje sytuację i nie wpada na nic nowego.

Tak może się wydarzyć, jak (znów) chcesz za bardzo coś wyjaśnić czytelnikowi. Wierzmy w jego inteligencje — nie zawsze trzeba rozciągać przemyślenia w czasie i poświęcać im kilka / kilkanaście akapitów. W wyborze ważnych scen pomoże Ci w tym recenzja przed wydaniem i dobrzy beta-czytelnicy.

My w naszej recenzji przed wydaniem jasno damy Ci znać, jakie jest tempo akcji Twojej książki i czy wymaga poprawy. Twoja powieść zostanie oceniona pod kątem mocnych i słabszych stron. Pokażemy, co poszło świetnie, wskażemy miejsca do poprawy i zasugerujemy, jak możesz to zrobić. Sprawdzimy: bohaterów, fabułę, napięcie w tekście, język i styl oraz narrację. Ocenimy każdy element i jasno napiszemy Ci, co należy poprawić. Dzięki recenzji poznasz potencjał wydawniczy powieści i będziesz mogła wprowadzić niezbędne poprawki, aby go poprawić i przygotować swoją powieść do wydania.

Potrzebujesz wsparcia przy wydaniu debiutu i w ocenie Twojej powieści?

Twoja książka zostanie sprawdzona pod kątem mocnych i słabych stron. Pokażemy, co poszło świetnie, wskażemy miejsca do poprawy i zasugerujemy, jak możesz to zrobić. Ocenimy styl i zasugerujemy, jak można go poprawić.

Dowiedz się więcej o recenzji powieści przed wydaniem.

Wydawanie książek, a na pewno swojego debiutu, może być wyzwaniem. Może już wiesz, że na rynku działa kilkaset wydawnictw i każde z nich co roku publikuje wiele nowości. Duże domy wydawnicze mają kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt, premier miesięcznie. Konkurencja jest dość spora. Za pisanie powieści zabiera się coraz więcej osób, a sami wydawcy wolą jednak stawiać na sprawdzonych autorów lub na tłumaczenia. Może zastanawiasz się, dlaczego tak jest.

Postaw się w roli wydawcy. Wydanie każdego tytułu to koszt kilku, a czasem nawet kilkuset tysięcy złotych, które trzeba zainwestować w redakcję, korektę, skład, okładkę oraz zaliczkę dla autora. Do tego dochodzą, często niemałe, koszty promocji. A w dodatku w przypadku debiutu nie ma pewności, że inwestycja się zwróci. Pewniejsze jest wydawanie książek autora, którego powieści już się sprzedają lub pozycji, która osiągnęła sukces za granicą. Debiut to niewiadoma — nie ma pewności, czy czytelnicy w ogóle zdecydują się sięgnąć po książkę nieznanego autora, a jeśli tak, to jakim kosztem promocyjnym. Dlatego tak ważne jest, aby Twoja książka wyróżniła się spośród tych wszystkich propozycji wydawniczych, które spływają na skrzynki mailowe redaktorów każdego dnia.

Jak wydać książkę z wydawnictwem?

Po pierwsze upewnij się, czy Twoja powieść jest w ogóle gotowa do wydania.

Poświęć dużo czasu na poprawki, nie spiesz się. Możesz skorzystać z pomocy innych osób, które dadzą Ci znać, czy możesz startować z tą wersją tekstu dalej. Dobrym pomysłem jest oddanie książki w ręce beta-czytelników. Znajdziesz ich na grupach pisarskich w mediach społecznościowych. Beta-czytelnik to osoba, która bardzo dużo czyta (upewnij się, czy książki z Twojego gatunku), często sama pisze i z chęcią da Ci porady odnośnie do Twojego tekstu. Napisze, co poszło dobrze, co warto poprawić. Zwykle taka pomoc jest bezpłatna, a w zamian możesz odwdzięczyć się tym samym.

Kolejnym rozwiązaniem jest skorzystanie z pomocy profesjonalnego recenzenta — w tym naszej. My w ramach recenzji przed wydaniem określamy potencjał wydawniczy książki, oceniamy bohaterów, fabułę, napięcie i akcję, narrację oraz język. Dajemy jasno znać, czy książka nadaje się do wydania. Pracują u nas osoby z wieloletnim doświadczeniem literackim, a Twój tekst trafi w ręce specjalistki z danego gatunku. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej — napisz do nas.

Kluczowe jest, abyś miała pewność, że książka w tej formie, którą chcesz wysłać wydawcy, jest dopracowana i podbije serca czytelników. Jeśli usłyszysz, że trzeba wiele poprawić, zrób krok w tył i zajmij się tym. Nikt nie wyda książki, która jest po prostu słabo napisana — konkurencja na rynku jest zbyt duża.

Drugim krokiem jest przygotowanie propozycji wydawniczej — czyli plików, które wyślesz wydawcy, składając mu ofertę. Na propozycję wydawniczą składa się: mail do wydawcy, streszczenie, biogram oraz plik z książką. Przygotuj też sobie listę wydawnictw książkowych dla debiutantów, czyli takich domów wydawniczych, które z chęcią opublikują debiuty.

Mail do wydawcy to podstawa

Jeśli przeczytasz ten artykuł do końca (i podejmiesz współpracę z nami) jesteś już na wygranej pozycji. Dlaczego? Wspomniałam, że wydawcy dostają na swoje maile kilkanaście (a z naszych rozmów z nimi wynika, że i czasem kilkadziesiąt) propozycji wydawniczych dziennie. Wiele z tych maili to po prostu krótki tekst: “Przesyłam propozycję wydawniczą” i tyle. Żadnych informacji o książce, gatunku, trendach. Nie wiem jak dla Ciebie, ale dla mnie nie brzmi to zachęcająco.

Propozycja wydawnicza to propozycja biznesowa. Pokaż się z jak najlepszej strony, opowiedz o książce tak, żeby wydawca zrozumiał, czy książka pasuje do ich planu wydawniczego i profilu wydawnictwa w ogóle. Zaintryguj i zachwyć.

Kluczowy jest mail do wydawcy, bo to jest ten element propozycji wydawniczej, z którym wydawca się na pewno zapozna. Od niego zależy, czy otworzy plik z książką.

Co powinien zawierać?

Gdy my przygotowujemy propozycje wydawnicze dla autorek i autorów, zwykle zamieszczamy:

• Chwytliwy tytuł wraz z określeniem gatunku
• Krótkie streszczenie książki (jak opis z ostatniej strony okładki)
• Określenie trendu, w którym znajduje się Twoja książka
• Określenie grupy docelowej
• Mocne strony powieści, tzw. haki promocyjne — czyli to, co wyróżnia Twoją książkę spośród innych.

Pamiętaj, aby mail był napisany poprawnym, ale interesującym językiem. Powinnaś być konkretna, ale i przekonująca. Najważniejszym elementem, jak wynika z naszego doświadczenia, jest określenie mocnych stron powieści. Poświęć na to dużo czasu i postaraj się znaleźć takie elementy, które naprawdę wyróżniają Twoją książkę spośród innych. Może to temat lub jego ujęcie? Może jakaś koncepcja polityczna? Nietypowe połączenie gatunków? Specyficzni bohaterowie? Porządnie się nad tym zastanów, a jeśli masz z tym problem, zapraszamy do nas.

Streszczenie powieści

To kolejny ważny element propozycji wydawniczej. Wielu wydawców będzie chciało się zapoznać ze streszczeniem, zanim otworzą plik z książką. Naszym zdaniem streszczenie powinno być krótkie, konkretne i napisane prostymi zdaniami. Może być “suche” – chodzi o przekazanie najważniejszych informacji, nie o zaintrygowanie. Dlatego koniecznie zdradź zakończenie, wprowadź najważniejszych bohaterów i opisz kluczową linię fabularną. Streszczenie powinno mieć około 1 strony A4 w formatowaniu standardowym (Times New Roman, 12, interlinia 1).

Co jeśli masz problem z napisaniem krótkiego streszczenia?

Postaraj się opisać tylko najważniejsze wydarzenia, zrezygnuj z wątków pobocznych. Kluczowe jest przedstawienie związków przyczynowo-skutkowych, dlatego możesz sobie pozwolić na pewne uproszczenia. Możesz napisać streszczenie w dłuższej wersji, a potem je skracać. Wiemy, że dla wielu autorek to najtrudniejszy element propozycji, dlatego jeśli potrzebujesz pomocy, zapraszamy do nas.

Postaraj się opisać tylko najważniejsze wydarzenia, zrezygnuj z wątków pobocznych. Kluczowe jest przedstawienie związków przyczynowo-skutkowych, dlatego możesz sobie pozwolić na pewne uproszczenia. Możesz napisać streszczenie w dłuższej wersji, a potem je skracać. Wiemy, że dla wielu autorek to najtrudniejszy element propozycji, dlatego jeśli potrzebujesz pomocy, zapraszamy do nas.

Plik z książką

Jeśli wydawca zainteresuje się już Twoją książką, pokaż się z jak najlepszej strony. Zakładam, że na tym etapie już upewniłaś się, że książka nadaje się do wydania. Jeśli masz taką potrzebę — zamów redakcję książki przed wydaniem, szczególnie jeśli sugerują Ci to beta-czytelnicy i recenzent. Błędy logiczne, językowe i fabularne drastycznie obniżają Twoje szanse na wydanie, gdyż zwiększają koszty dla wydawcy. Wiele rzeczy możesz poprawić sama — pomoże Ci w tym edytor tekstu. Tak możesz wyeliminować literówki, błędy ortograficzne i niektóre błędy gramatyczne.

Sformatuj tekst, aby się go dobrze czytało — zadbaj o odpowiednie odstępy, wcięcia akapitowe, numery stron.

Koniecznie dodaj tytuł książki w stopce, Twoje imię i nazwisko oraz maila.

Biogram

Biogram jest ważny, ale nie tak kluczowy jak wymienione elementy. Jeśli nie masz ogromnych osiągnięć — nie martw się.

W biogramie na pewno napisz o wydanych książkach (jeśli nie jesteś debiutantką), artykułach w prasie lub portalach książkowych, kursach pisarskich i wydawniczych, które odbyłaś. Nie zapomnij o social mediach. To dla wielu wydawców (wydających książki debiutantów i nie tylko) bardzo ważne. Jeśli prowadzisz już konto w którymś z mediów społecznościowych, to napisz, ilu masz obserwujących. Możesz też wspomnieć o tematyce, którą poruszasz. Może ona luźno wiązać się z książką.

A co, jeśli nie masz nic? Napisz o książkach, które czytasz, o wykształceniu i hobby, jeśli mają one powiązanie z książką. Po prostu się przedstaw, ale skup na rzeczach, które mają związek z Twoją powieścią.

Wydawnictwa książkowe dla debiutantów

Nadchodzi moment wysyłki propozycji wydawniczej. Przygotuj sobie listę wydawnictw książkowych, które wydają debiuty i książki takie, jak Twoja.

Jak to sprawdzić? Jest kilka sposobów.

Najprostszy to wycieczka do księgarni i wizyta działów z książkami takimi, jak Twoja. Zobacz, kto je publikuje i czy pośród tytułów są debiuty. Możesz też skorzystać z wyszukiwarek w księgarniach internetowych — wybierz duże, sieciowe księgarnie, ponieważ tam znajdziesz najwięcej wydawnictw książkowych dla debiutantów.

Możesz też wybrać się na targi książki, w ten sposób możesz poznać wydawców, o których może nie słyszałaś, a którzy wydają debiuty. To też sposób na nawiązanie relacji i opowiedzenie bezpośrednio o Twojej książce.

Pamiętaj, aby lista obejmowała wydawnictw książkowych dla debiutantów, którzy wydają takie książki jak Twoja. Może być ich kilkanaście lub więcej. Taką listę też możemy przygotować dla Ciebie, wraz z całą propozycją wydawniczą.

Ważne: unikaj vanity publishing

Jeśli zależy Ci na wydaniu z tradycyjnym wydawcą, szerokim łukiem omijaj wydawanie książek z wydawnictwami typu vanity publishing, w których musisz zapłacić za wydanie książki. Nie są to dobre wydawnictwa książkowe dla debiutantów i wydawnictwa w ogóle. Zwykle musisz dużo zainwestować, Twoja książka nie zostanie wypromowana i nie dotrze do szerokiego grona czytelników. A i redakcja w takich wydawnictwach często pozostawia wiele do życzenia.

Nie poddawaj się

Masz już dopracowany komplet plików i listę? Czas na wysłanie propozycji wydawniczej. Możesz to właściwie zrobić w dowolnym momencie, ale pamiętaj, że akurat grudzień i początek stycznia to okres, w którym wydawcy są zajęci planem wydawniczym i może lepiej wysłać ją w lutym.

Uzbrój się w cierpliwość. Na odpowiedź możesz zaczekać trzy miesiące lub więcej. Na wielu stronach wydawnictw książkowych dla debiutantów znajdziesz informację, że jeśli wydawca po trzech miesiącach nie odpowie, to nie jest zainteresowany. Pamiętaj jednak, że maile nie zawsze dochodzą, dlatego naszym zdaniem po trzech miesiącach możesz się przypomnieć.

Dalej cisza? Sprawdź z nami, w ramach recenzji przed wydaniem, czy Twoja książka jest gotowa na publikację. Dalej nic? Możemy Ci pomóc w przygotowaniu profesjonalnej propozycji wydawniczej.

Jeśli wiesz, że wszystko jest w porządku, daj sobie czas i spróbuj ponownie za pół roku albo rok. Ten czas możesz wykorzystać na pisanie kolejnej powieści lub rozbudowanie social mediów.

Powodzenia!

Jaki czas, taki język

Wszyscy w szkole – z mniejszą lub większą przyjemnością – wałkowaliśmy powieści Sienkiewicza. Zwykle był to „Potop” lub „Krzyżacy” – i o ile ktoś może Sienkiewicza lubić lub nie, to należy mu przyznać, że wykonał kawał dobrej roboty, jeśli chodzi o styl języka i stworzenie realiów w wyżej wymienionych książkach. Jak mu się to udało? Ano między innymi tak, że dbał, aby w powieści pojawiały się wyrazy charakterystyczne dla czasu historycznego, w jakim dzieje się akcja (np. waćpanna). Zasada jest więc prosta: zadbaj, aby bohaterowie mówili językiem, charakterystycznym dla czasu, w jakim rozgrywa się powieść. Przemycajmy więc odpowiednie wyrażenia, ale też uważajmy, aby siedemnastowieczny hrabia nie opowiadał, że był na „spoko melanżu”.

Literacki język „ą” i „ę”

Dosyć popularnym błędem wśród debiutantów jest stosowanie zbyt literackiego języka. Ale jak to – czy literatura może być zbyt literacka? Paradoksalnie, może. Dotyczy to jednak dosyć konkretnych obszarów, przede wszystkim wypowiedzi bohaterów. Tworząc dialogi (czy monologi) musimy zawsze mieć na uwadze, że język mówiony różni się od pisanego, ma swój styl. Czyli – jak w życiu. Umówmy się, podczas luźnych rozmów ze znajomymi raczej nie mówimy trzynastozgłoskowcem, co więcej, sięgamy po prostu do polszczyzny potocznej. Jeśli na przykład opisujemy w powieści, że bohater aż kipi z gniewu, niech sobie poużywa na języku, nawet zdrowo zaklnie. To jak najbardziej w porządku! Dlaczego? Bo jest prawdziwe, po prostu.

Mówimy zawsze „jakoś”

Znów, rzecz bardzo oczywista, ale nie zawsze pamiętamy o niej, tworząc powieść. Każdy z nas mówi trochę inaczej. Oczywiście, jedni mniej, inni bardziej, ale warto pamiętać, że to, jak mówią kreowani przez nas bohaterowie, daje nam możliwość ich charakterystyki. Bohaterka jest starszą, elegancką panią? Ok, niech wypowiada się w sposób bardziej wykwintny niż pozostałe osoby. A może ktoś pochodzi z jakiegoś konkretnego regionu, np. Śląska i wtrąca wyrazy gwarowe? Wydawałoby się, że to szczegół, ale właśnie tego typu pozorne drobnostki sprawiają, że bohaterowie stają się bardziej wyraziści. A jeśli nie jesteście przekonani – polecam przeczytać „Wojnę polsko-ruską” Doroty Masłowskiej.

Zabawa stylem

Jeśli tworzymy utwór, który ma być (w całości lub części) swego rodzaju grą z tradycją literacką, warto pobawić się właśnie stylem. Świetnie robi to chociażby Sapkowski w swojej sadze o Wiedźminie, gdzie często w komicznym kontekście są umieszczane, wspomniane w punkcie pierwszym, archaizmy. A może chcemy sparodiować czyjś styl pisania – albo wręcz przeciwnie, oddać mu swego rodzaju literacki hołd, naśladując cechy charakterystyczne dla danego autora? W tym wszystkim pomaga nam właśnie język i jego odpowiednie ukształtowanie.

I jak, udało nam się przekonać Was, że styl językowy nie jest martwym terminem z językoznawstwa, a potrzebną rzeczą w czasie pisania? Te z Was, które otrzymały od nas podobne uwagi w ramach swojej recenzji przed wydaniem, pewnie już wiedzą, jak sobie radzić np. z wypowiedziami bohaterów. A jeśli chciałabyś dowiedzieć się, czy w Twojej powieści trzeba podkręcić trochę język pod względem stylizacji, zgłoś się do nas po recenzję powieści przed wydaniem.

Potrzebujesz wsparcia przy wydaniu debiutu i w ocenie Twojej powieści?

Twoja książka zostanie sprawdzona pod kątem mocnych i słabych stron. Pokażemy, co poszło świetnie, wskażemy miejsca do poprawy i zasugerujemy, jak możesz to zrobić. Ocenimy styl i zasugerujemy, jak można go poprawić.

Dowiedz się więcej o recenzji powieści przed wydaniem.